( Cổ tích làng tôi)

Quê tôi cái ngày phong kiến đế quốc tàn bạo, thối nát, đè nén lương dân, khiến cả làng cả tổng luôn sống trong nơm nớp lo sợ.

Tên lý trưởng tên Tạ Núi hống hách chuyên quyền, không coi các bậc cao niên, chức sắc, hào mục trong làng là cái đinh gì. Hắn lập ra đội quân trương tuần toàn đầu trộm đuôi cướp, mới ở tù ra, lúc nào cũng gậy gộc, mã tấu lùng sục khắp ngõ xóm. Nhà nào có con chó chạy ra đường cũng bị phạt. Nhà chi Hĩm xóm Đầm chẳng may để gà nhà mình sang bới rau hàng xóm liền bị bọn trương tuần bắt phạt 50 quan tiền. Bọn trương tuần ra chợ thấy mấy bà ngồi ngoài cổng chợ bán mấy mớ rau cũng cướp sạch. Nhà nào có giỗ chạp, cưới hỏi chúng đều đến làm luật mới được yên.

Sở dĩ bọn trương tuần lộng hành vì lý trưởng Tạ Núi ra lệnh: các chú cứ phạt nặng vào, tiền phạt giữ lại 6 phần rưỡi các chú rượu chè, gái gú, còn 3 phần rưỡi nộp cho ta lo việc bảo kê và lễ lạt quan trên.

Bọn trương tuần càng hoành hành, bóp cổ dân lành. Làng quê tan tác, nghèo xác xơ. Tiếng kêu than dậy đất thấu lên thiên đình. Nhà trời gọi Thành hoàng làng tôi lên trị tội và bắt phải ra tay trừng trị bọn lý trưởng, trương tuần lộng hành. Thành hoàng làng tôi mặt xanh như lá rau bón phân bắc, xá mấy lễ nhà trời rồi bay vù về ngay.

Chỉ vào đêm hôm sau, lý trưởng Tạ Núi đùng đùng nổi cơn sốt thất điên bát đảo. Sáng hôm sau Tạ Núi thành người tâm thần. Ngài ra đường thấy bãi phân trâu nào cũng reo hú như vớ được vàng, hai tay vội vàng bốc phân trâu vừa ăn vừa xoa lên đầy mặt.

Các tên trương tuần gian ác, cũng đêm ấy bị một cơn đau đầu như búa bổ. Sáng hôm sau bọn này bỗng đi lộn đầu xuống đất, hai chân chổng lên trời. Làng tôi lổm ngổm một lũ lộn tùng phèo. Theo chức phận bọn trương tuần cứ đi khắp làng khắp chợ. Thằng tủ lĩnh nói với đàn em: Chả thấy trộm cướp đâu, toàn nhìn thấy đùi, thấy bẹn mấy bà đen như nhọ nồi…Bọn đàn em tấu lên: Bị luật nhân quả ác giả ác báo. Nói rồi, chúng kéo nhau lên rừng bỗng hóa thành bầy khỉ đột.

Các cụ tư văn, chùm phe các họ họp lại bầu cụ Trần Ngọc làm lý trưởng.

Từ đấy làng tôi bình yên, đêm đêm tiếng Xoan Ghẹo và tiếng trống cơm vang lên khắp ngõ xóm…