Hoàng Quốc Hải

 

Từ nửa cuối năm 1978, Bộ Văn hoá chủ trương mở Hội diễn dân ca, dân nhạc truyền thống cho các tỉnh từ Quảng Trị trở ra phía Bắc. Ấn định khai mạc vào ngày 20 tháng 2 năm 1979. Sở Văn hoá tỉnh Hà Bắc ( Bắc Ninh – Bắc Giang ) đăng cai, lấy thị xã Bắc Ninh làm địa điểm hội tụ. Khoảng 15 – 16 tháng 2, nhiều tỉnh đã cho tiền trạm đến nhận địa điểm ăn ở và chuẩn bị cơ sở vật chất cho đoàn mình. Một vài đoàn có đạo cụ cồng kềnh đã kéo cả đoàn về trước. Các thành viên Ban tổ chức Hội diễn chúng tôi hầu như ngày 15 đã có mặt đầy đủ tại Bắc Ninh, và tiến hành kiểm tra khâu chuẩn bị của đơn vị chủ nhà xem đã hoàn tất chưa.

Bất chợt sáng sớm 17( tháng 2 năm 1979) có tin khẩn: Giặc bành trướng Trung Hoa xua quân đánh tràn vào 6 tỉnh biên giới phía Bắc nước ta. Ban Tổ chức trở nên bối rối, chưa biết quyết định thế nào. Hoãn hay tiếp tục? Trong khi đó các tỉnh tới tấp điện về hỏi có tiếp tục hội diễn hay hoãn, để địa phương còn lo công việc thời chiến.

Bộ trưởng Bộ Văn hoá Nguyễn Văn Hiếu như ngồi trên đống lửa. Bàn nát nước vẫn chưa tìm ra giải pháp, sau quyết định xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ. Lập tức ban cơ yếu nối máy cho Bộ trưởng báo cáo tình hình trực tiếp với Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Sau khi nghe Bộ Văn hoá báo cáo thực trạng đang diễn ra. Phút yên lặng nặng nề đến nghẹt thở. Bỗng đầu dây bên kia vang lên giọng nói khàn khàn quen thuộc: -“ Việc nào việc ấy, cứ tiếp tục. Phải bình tĩnh làm cho thật tốt việc của mình, để các chiến sĩ ngoài mặt trận yên tâm dẹp giặc. “Nói xong Thủ tướng cười khà khà khiến mọi việc trở lên nhẹ nhàng.

“Năm anh em trên một chiếc xe tăng” (Nhạc Doãn Nho, thơ Hữu Thỉnh) là một ca khúc thuộc về giai điệu tự hào, đi cùng năm tháng. Nếu ví von thì sẽ thấy nhà thơ Hữu Thỉnh đồng hành cùng các văn hữu đồng tuế tuổi Nhâm Ngọ (sinh 1942), đến nay mỗi vị bút lực vẫn dồi dào, danh tiếng vẫn đầy đặn.

Các văn nghệ sĩ tuổi Nhâm Ngọ (sinh 1942).

Nhà thơ Hữu Thỉnh - viết như “sức bền của đất”...

Sau khi nghỉ hưu, ai cũng nghĩ nhà thơ sẽ rửa tay gác kiếm. Nhưng không! Ông là con người của tư duy hành động và thực tiễn. Nhà thơ Hữu Thỉnh là ngòi bút đa năng, đa tài, đa tình từ thơ đến văn xuôi, lý luận phê bình, luôn luôn nỗ lực sống với văn chương cùng thời. Ông có cái tâm thế, tâm cảm tìm tòi nhiều sáng kiến để xây đắp ngôi đền văn chương nước nhà ngày càng đẹp đẽ, vững chãi.

Xin được dẫn ra mấy đầu việc trong số nhiều việc mà ông đã làm được trong nhiều nhiệm kỳ giữ chức Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam: xin đất, xin tiền, xin giấy phép xây dựng và vận hành Bảo tàng Văn học Việt Nam; tổ chức 5 cuộc thi tiểu thuyết kéo dài trong vòng 2 thập kỷ (1998-2019); tổ chức thành công gặp mặt và hội thảo cùng chủ đề có ý nghĩa chính trị - văn hóa trên tinh thần hòa giải, hòa hợp dân tộc “Nhà văn với sứ mệnh đại đoàn kết dân tộc” (2017). Không ai khác, Hữu Thỉnh chính là kiến trúc sư của tờ báo Thời báo Văn học nghệ thuật trẻ chỉ mới 6 tuổi (2020-2026), song đã có những bước đi đầu tiên vững chãi và tự tin, hứa hẹn thành công…

Hữu Thỉnh là một nghệ sĩ ngôn từ đích thực, từ trong máu huyết. Nhà thơ đã viết những câu thơ như là tuyên ngôn nghệ thuật của thế hệ nhà văn chống Mỹ cứu nước “Không có sách chúng tôi làm ra sách/ Chúng tôi làm thơ ghi lấy cuộc đời mình” (Đường tới thành phố). Bài thơ Sang thu được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 9, mang phong vị cổ điển. Bài thơ Phan Thiết có anh tôi được nhiều người yêu thích vì dạng thức “trữ tình chính trị” mới mẻ… Ở độ tuổi U90, Hữu Thỉnh vẫn hiện diện trên văn đàn với bút lực sung mãn khi ra mắt Giao hưởng Điện Biên (Trường ca, 2024), Ám ảnh chữ (Phê bình - tiểu luận, 2025). Trường ca Đường tới thành phố được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vinh danh trong số 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn tiêu biểu trong giai đoạn 1975-2025. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật, Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật; Huân chương Độc lập Hạng Nhì, năm 2022, nhà thơ vinh dự nhận hoàn toàn xứng đáng với tài năng và đóng góp của ông vào sự phát triển bền vững của văn học nghệ thuật nước nhà thời kỳ hiện đại.