1.Sáng, đi loanh quanh một lát cho “ có vận động”. Gặp ông GS Toán U.90 đang chống gậy dò từng bước. Biết ông ngót nửa thế kỷ nhưng hay trò chuyện với ông khi cùng sống trong khu tập thể. Ông thích chuyện văn chương, cũng hay quan tâm chuyện chính sự, tôi lại là kẻ biết nghe nên mỗi khi gặp nhau là lại “ có chuyện”.

Gặp tôi, ông hay hỏi “ sao lại có chuyện ấy, chuyện nọ…”, mà ông “không hiểu thế nào cả” và ngỏ ý biết gì thì nói cho ông. Tôi hay đưa báo cho ông đọc mỗi khi thấy có gì hay. Sáng nay nghe ông hỏi chuyện này, chuyện kia “sao vậy”, tôi bảo “ anh hỏi em thì em biết hỏi ai?”. Tôi trêu ông “ anh cả đời dạy toán, toàn hàm phức với thống kê, anh dùng thuật toán giải xem”. Ông cười “thiên hạ cứ bảo dân toán chúng tao logic. Nhưng cuộc đời nhiều thứ phi logic quá, không hiểu được. Hay chúng tao sai? “. Đọc câu thơ của Nguyễn Trọng Tạo “ thời tôi sống có rất nhiều câu hỏi/ câu trả lời thật không dễ dàng chi” cho ông nghe. Hai anh em im lặng. Rồi ông cười buồn “ thế mà vẫn có đứa chửi nhà văn ăn hại. Sao thế nhỉ?”. Tôi đùa “ thế logic hay phi logic?”. Cả hai anh em cùng cười, chắc không tươi lắm.

2.Vẫn ông GS ấy hôm nay lại hỏi “ này, tớ không theo dõi từ đầu nhưng thằng con đưa cho xem mấy đoạn người ta viết về giáo dục khai phóng bậy thế?”. Tôi hỏi “ bậy thế nào?”, ông bảo “ nói ra thì dài dòng nhưng đại loại họ cho là khai phóng có hại, nếu theo tư tưởng khai phóng là lật sử, phản giáo dục, phản bội cha ông”. Tôi cười “ chưa bằng có cô giáo còn bảo khai là khai khắm, phóng là xòe ra nữa cơ”. Ông trợn mắt “ tệ đến thế cơ à? Sao các cơ quan có trách nhiệm không lên tiếng?”. Tôi buồn “ anh hỏi em thì em hỏi ai? Trước tình trạng chửi trùm chửi lợp như hiện nay nhiều người chọn cách phản ứng bằng im lặng. Tiêu cực đấy nhưng đỡ bực mình. Nhiều người trước các ý nghĩ khác mình không trao đổi, thảo luận mà là kết tội, chụp mũ, chửi bới, lăng mạ. Lại còn bịa chuyện để xỏ xiên. Chưa bao giờ thấy tâm thế xã hội lạ như vậy”. Ông bảo “ tớ sợ hiệu ứng của nó. Người đúng im lặng, người sai nói bừa. Xã hội gánh chịu hậu quả”. Biết làm sao?

3. Hôm nay thấy ông đang dò dẫm bước. Ông giơ tay chào từ xa. Rồi thì thầm “ cậu có đọc về quy hoạch khu vực hồ Gươm không? Họ đang kêu gọi góp ý kiến đấy”. Tôi nói không. Ông ngạc nhiên “ sao vậy? Việc của các cậu mà”. Tôi cười “ thứ nhất không phải việc của em. Em là người ngoài cuộc từ ngày nghỉ hưu rồi. Thứ hai, em vừa mổ mắt được 5 ngày, không ngó đến chữ nghĩa, sách vở”. Ông lại ngẩn ngơ “ tớ dân Huế. Ra Hà Nội từ 1954. Ở đây từ bấy đến giờ. Mấy cái hồ Hà Nội đẹp và quý lắm. Đừng làm hỏng nó thêm nữa. Tòa Thị chính trước đẹp thế, phá đi xây mới quá xấu, tòa nhà Bưu điện làm hỏng cảnh quan. Cái Khải Hoàn môn không thể để cạnh bờ hồ. Cậu chờ vài hôm rồi ngó cái quy hoạch mới xem có được không?”. Tôi ậm ừ “vâng” nhưng nghĩ không chờ được. Phải xem sự thực thế nào.

4. Con gái tôi hỏi “ bố có nghe nói về cái cổng chiến thắng gì đó cạnh bờ hồ Gươm không?”. Tôi nói không và hỏi “ sao con?”. Nó bảo “ đang ồn ào trên mạng”. May quá sáng nay thấy ông Tổng công trình sư làm quy hoạch mới cho khu vực hồ Gươm Hồ Thiệu Trị trả lời phỏng vấn của HTV. Lại được xem phác thảo của Khải Hoàn môn nữa. Nói thực lòng khá thất vọng khi nghe ông Trị nói về những ý tưởng của quy hoạch này. Ông nói về bảo tồn và phát triển, về truyền thống và hiện đại, về hài hòa và tương phản, về điểm nhấn và ý nghĩa biểu tượng v. v… Nói thế nhiều người nói được nhưng vấn đề làm thế nào để những ý tưởng ấy hiện hình và đạt được ý đồ ban đầu. Khu vực Hoàn Kiếm mang tính chất đặc biệt là “nơi lắng hồn núi sông ngàn năm” của một thành phố di sản đã hơn nghìn năm tuổi. Nét đặc biệt này cần nhận thức đúng, đủ và các xây dựng mới, thay đổi không được làm tổn hại nó. Phải tôn vinh và hài hòa với những gì đã có như Khuê Văn các ( dựng thời nhà Nguyễn) và nhà Thái học ( xây thêm dịp kỉ niệm 990 năm Thăng Long Hà Nội) ở Văn Miếu mới được chấp nhận. Phá bỏ mấy cái làm hỏng nơi này, đồng ý. Nhưng đừng vì cái sự “hiện đại hóa”, tạo dấu ấn mới mà lại làm hỏng nó thêm nữa. Khải Hoàn môn nên dựng ở nơi khác hợp lý hơn. Ông nào duyệt cho làm ở đây là sai lầm thiên cổ đấy. Muốn dựng thì nên chọn chỗ khác và đừng chọn mẫu này vì quá xấu. Nó chả có ý nghĩa biểu tượng như ông Trị nói.

5.Nói khác ý người có quyền dễ bị khép vào chống đối. Nhưng trước việc lớn không thể không nói, dù trái tai họ.. Xin nói ngay việc quy hoạch lại khu vực hồ Gươm và những việc lớn khác là rất khó, phải là những người tài, có tầm mới làm nổi, người thường không làm được đâu. Xin các vị có quyền quyết định nhớ điều này: Hà Nội của cả nước, không của riêng ai, làm gì xin nhớ câu người xưa là nên biết sợ vì mọi thứ mình làm đều được “lưu danh thiên cổ”. Tốt hay xấu đều để lại tiếng ở đời cả. Khu hồ Gươm không chỉ là không gian chung chung. Từ lâu nó đã trở thành hồn thiêng núi sông, là không gian thiêng của cả nước. Nếu Hà Nội nơi lắng đọng hồn thiêng sông núi thì không gian hồ Gươm lại là tụ điểm của linh khí Thăng Long- Hà Nội. Xin giữ lại vẻ đẹp trầm mặc và linh thiêng ấy. Đó là điều cần giữ nhất và cũng là quan trọng nhất.

Phạm Quang Long

1.Sáng, đi loanh quanh một lát cho “ có vận động”. Gặp ông GS Toán U.90 đang chống gậy dò từng bước. Biết ông ngót nửa thế kỷ nhưng hay trò chuyện với ông khi cùng sống trong khu tập thể. Ông thích chuyện văn chương, cũng hay quan tâm chuyện chính sự, tôi lại là kẻ biết nghe nên mỗi khi gặp nhau là lại “ có chuyện”.

Gặp tôi, ông hay hỏi “ sao lại có chuyện ấy, chuyện nọ…”, mà ông “không hiểu thế nào cả” và ngỏ ý biết gì thì nói cho ông. Tôi hay đưa báo cho ông đọc mỗi khi thấy có gì hay. Sáng nay nghe ông hỏi chuyện này, chuyện kia “sao vậy”, tôi bảo “ anh hỏi em thì em biết hỏi ai?”. Tôi trêu ông “ anh cả đời dạy toán, toàn hàm phức với thống kê, anh dùng thuật toán giải xem”. Ông cười “thiên hạ cứ bảo dân toán chúng tao logic. Nhưng cuộc đời nhiều thứ phi logic quá, không hiểu được. Hay chúng tao sai? “. Đọc câu thơ của Nguyễn Trọng Tạo “ thời tôi sống có rất nhiều câu hỏi/ câu trả lời thật không dễ dàng chi” cho ông nghe. Hai anh em im lặng. Rồi ông cười buồn “ thế mà vẫn có đứa chửi nhà văn ăn hại. Sao thế nhỉ?”. Tôi đùa “ thế logic hay phi logic?”. Cả hai anh em cùng cười, chắc không tươi lắm.

2.Vẫn ông GS ấy hôm nay lại hỏi “ này, tớ không theo dõi từ đầu nhưng thằng con đưa cho xem mấy đoạn người ta viết về giáo dục khai phóng bậy thế?”. Tôi hỏi “ bậy thế nào?”, ông bảo “ nói ra thì dài dòng nhưng đại loại họ cho là khai phóng có hại, nếu theo tư tưởng khai phóng là lật sử, phản giáo dục, phản bội cha ông”. Tôi cười “ chưa bằng có cô giáo còn bảo khai là khai khắm, phóng là xòe ra nữa cơ”. Ông trợn mắt “ tệ đến thế cơ à? Sao các cơ quan có trách nhiệm không lên tiếng?”. Tôi buồn “ anh hỏi em thì em hỏi ai? Trước tình trạng chửi trùm chửi lợp như hiện nay nhiều người chọn cách phản ứng bằng im lặng. Tiêu cực đấy nhưng đỡ bực mình. Nhiều người trước các ý nghĩ khác mình không trao đổi, thảo luận mà là kết tội, chụp mũ, chửi bới, lăng mạ. Lại còn bịa chuyện để xỏ xiên. Chưa bao giờ thấy tâm thế xã hội lạ như vậy”. Ông bảo “ tớ sợ hiệu ứng của nó. Người đúng im lặng, người sai nói bừa. Xã hội gánh chịu hậu quả”. Biết làm sao?

3. Hôm nay thấy ông đang dò dẫm bước. Ông giơ tay chào từ xa. Rồi thì thầm “ cậu có đọc về quy hoạch khu vực hồ Gươm không? Họ đang kêu gọi góp ý kiến đấy”. Tôi nói không. Ông ngạc nhiên “ sao vậy? Việc của các cậu mà”. Tôi cười “ thứ nhất không phải việc của em. Em là người ngoài cuộc từ ngày nghỉ hưu rồi. Thứ hai, em vừa mổ mắt được 5 ngày, không ngó đến chữ nghĩa, sách vở”. Ông lại ngẩn ngơ “ tớ dân Huế. Ra Hà Nội từ 1954. Ở đây từ bấy đến giờ. Mấy cái hồ Hà Nội đẹp và quý lắm. Đừng làm hỏng nó thêm nữa. Tòa Thị chính trước đẹp thế, phá đi xây mới quá xấu, tòa nhà Bưu điện làm hỏng cảnh quan. Cái Khải Hoàn môn không thể để cạnh bờ hồ. Cậu chờ vài hôm rồi ngó cái quy hoạch mới xem có được không?”. Tôi ậm ừ “vâng” nhưng nghĩ không chờ được. Phải xem sự thực thế nào.

4. Con gái tôi hỏi “ bố có nghe nói về cái cổng chiến thắng gì đó cạnh bờ hồ Gươm không?”. Tôi nói không và hỏi “ sao con?”. Nó bảo “ đang ồn ào trên mạng”. May quá sáng nay thấy ông Tổng công trình sư làm quy hoạch mới cho khu vực hồ Gươm Hồ Thiệu Trị trả lời phỏng vấn của HTV. Lại được xem phác thảo của Khải Hoàn môn nữa. Nói thực lòng khá thất vọng khi nghe ông Trị nói về những ý tưởng của quy hoạch này. Ông nói về bảo tồn và phát triển, về truyền thống và hiện đại, về hài hòa và tương phản, về điểm nhấn và ý nghĩa biểu tượng v. v… Nói thế nhiều người nói được nhưng vấn đề làm thế nào để những ý tưởng ấy hiện hình và đạt được ý đồ ban đầu. Khu vực Hoàn Kiếm mang tính chất đặc biệt là “nơi lắng hồn núi sông ngàn năm” của một thành phố di sản đã hơn nghìn năm tuổi. Nét đặc biệt này cần nhận thức đúng, đủ và các xây dựng mới, thay đổi không được làm tổn hại nó. Phải tôn vinh và hài hòa với những gì đã có như Khuê Văn các ( dựng thời nhà Nguyễn) và nhà Thái học ( xây thêm dịp kỉ niệm 990 năm Thăng Long Hà Nội) ở Văn Miếu mới được chấp nhận. Phá bỏ mấy cái làm hỏng nơi này, đồng ý. Nhưng đừng vì cái sự “hiện đại hóa”, tạo dấu ấn mới mà lại làm hỏng nó thêm nữa. Khải Hoàn môn nên dựng ở nơi khác hợp lý hơn. Ông nào duyệt cho làm ở đây là sai lầm thiên cổ đấy. Muốn dựng thì nên chọn chỗ khác và đừng chọn mẫu này vì quá xấu. Nó chả có ý nghĩa biểu tượng như ông Trị nói.

5.Nói khác ý người có quyền dễ bị khép vào chống đối. Nhưng trước việc lớn không thể không nói, dù trái tai họ.. Xin nói ngay việc quy hoạch lại khu vực hồ Gươm và những việc lớn khác là rất khó, phải là những người tài, có tầm mới làm nổi, người thường không làm được đâu. Xin các vị có quyền quyết định nhớ điều này: Hà Nội của cả nước, không của riêng ai, làm gì xin nhớ câu người xưa là nên biết sợ vì mọi thứ mình làm đều được “lưu danh thiên cổ”. Tốt hay xấu đều để lại tiếng ở đời cả. Khu hồ Gươm không chỉ là không gian chung chung. Từ lâu nó đã trở thành hồn thiêng núi sông, là không gian thiêng của cả nước. Nếu Hà Nội nơi lắng đọng hồn thiêng sông núi thì không gian hồ Gươm lại là tụ điểm của linh khí Thăng Long- Hà Nội. Xin giữ lại vẻ đẹp trầm mặc và linh thiêng ấy. Đó là điều cần giữ nhất và cũng là quan trọng nhất.
Nguồn FB Phạm Quang Long