Việc Toà án Tối cao Hoa Kỳ bác bỏ chính sách thuế quan toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành thoạt nhìn giống một thất bại chính trị của Nhà Trắng. Nhưng ý nghĩa thực sự của nó nằm ở chỗ khác: cuộc chiến thuế quan không dừng lại, mà chỉ chuyển sang một mặt trận mới.

Điều đáng chú ý nhất không phải bản án, mà là phản ứng gần như tức thì của ông Trump. Chỉ vài giờ sau phán quyết, ông tuyên bố áp mức thuế toàn cầu 10% dựa trên một đạo luật khác. Thông điệp rất rõ ràng: chính sách thuế quan vẫn là công cụ trung tâm, còn tranh chấp giờ đây trở thành cuộc đấu pháp lý và chính trị kéo dài.

Ranh giới quyền lực được vẽ lại:

Trong nhiều năm, chính sách thương mại Mỹ ngày càng mang dấu ấn cá nhân của tổng thống. Thuế quan trở thành công cụ hành động nhanh trong bối cảnh Quốc hội thường chia rẽ và ra quyết định chậm.

Tuy nhiên, Tòa án Tối cao cho rằng tổng thống không thể viện dẫn tình trạng “khẩn cấp kinh tế” để áp thuế trên quy mô toàn cầu mà thiếu sự phê chuẩn rõ ràng của Quốc hội. Quyền đánh thuế, về bản chất, vẫn thuộc nhánh lập pháp.

Điểm quan trọng là tòa không phủ nhận hoàn toàn quyền áp thuế của tổng thống. Họ chỉ bác bỏ việc mở rộng quyền lực quá mức. Điều đó đồng nghĩa cánh cửa chính sách chưa đóng, Nhà Trắng chỉ cần tìm một cơ sở pháp lý khác để bước tiếp.

Cuộc chơi chuyển sang tòa án:

Phản ứng nhanh chóng của ông Trump cho thấy chiến lược kinh tế của ông không thay đổi. Thuế quan vẫn là trụ cột trong mục tiêu tái công nghiệp hóa nước Mỹ và giảm phụ thuộc thương mại.

Từ đây, chính sách thương mại Mỹ trở thành cuộc giằng co giữa ba nhánh quyền lực: tổng thống muốn hành động nhanh, Quốc hội giữ quyền lập pháp, còn tòa án đóng vai trò người phân xử cuối cùng.

Hệ quả là một trạng thái mới: chính sách kinh tế lớn có thể liên tục bị thách thức pháp lý. Thị trường toàn cầu vì thế không chỉ theo dõi quyết định của Nhà Trắng, mà còn phải chờ các phán quyết tư pháp.

Thế giới chưa thể yên tâm:

Việc thuế quan bị chặn mang lại sự nhẹ nhõm ngắn hạn cho nhiều nền kinh tế xuất khẩu. Nhưng sự ổn định vẫn mong manh. Khi chính sách thay đổi theo chu kỳ chính trị và tranh tụng pháp lý, tính dự đoán, yếu tố quan trọng nhất với doanh nghiệp, lại suy giảm.

Nghịch lý xuất hiện: cơ chế kiểm soát quyền lực của Mỹ vận hành hiệu quả, nhưng chính điều đó khiến chính sách thương mại trở nên khó đoán định hơn.

Việt Nam nhìn từ câu chuyện nước Mỹ:

Với Việt Nam, nơi Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, bài học không nằm ở một mức thuế cụ thể mà ở bản chất biến động của chính sách. Rủi ro thương mại ngày nay không chỉ đến từ cạnh tranh giá hay năng lực sản xuất, mà còn từ thay đổi pháp lý và chính trị tại các nền kinh tế lớn.

Điều này đặt ra yêu cầu dài hạn cho doanh nghiệp Việt: đa dạng hóa thị trường, nâng hàm lượng giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào bất kỳ chính sách đơn lẻ nào. Trong một thế giới mà luật pháp, chính trị và thương mại ngày càng đan xen, khả năng thích ứng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng không kém chi phí sản xuất.

Phán quyết của Tòa án Tối cao vì thế không phải dấu chấm hết cho cuộc chiến thuế quan. Nó chỉ đánh dấu sự khởi đầu của một vòng đấu mới, nơi quyền lực, luật pháp và kinh tế tiếp tục va chạm, với tác động lan xa vượt khỏi nước Mỹ.