Karoline Claire Leavitt, sinh ngày 24/8/1997

Ngày Karoline Leavitt được bổ nhiệm làm thư ký báo chí Nhà Trắng, nhiều tờ báo Mỹ không nói về tầm nhìn truyền thông của chính quyền, mà chỉ nói về… tuổi của cô. “Quá trẻ”, “thiếu kinh nghiệm”, “một lựa chọn mang tính biểu tượng hơn là năng lực”, những dòng tít ấy phản ánh đúng tâm thế của một nền báo chí đã quen đứng trên bục phán xét, hơn là tự đặt câu hỏi về chính mình.

Nhưng chỉ sau vài tháng, Karoline Leavitt đã làm điều mà không ít người tiền nhiệm dày dạn kinh nghiệm chưa từng làm được: cô đảo chiều thế trận. Từ chỗ người phát ngôn bị dồn ép, xin lỗi, né tránh, Leavitt biến phòng họp báo thành nơi báo chí phải tự chịu trách nhiệm về chuẩn mực nghề nghiệp của mình.

Hiện tượng Karoline Leavitt không phải là câu chuyện cá nhân. Nó là dấu hiệu của một bước ngoặt lớn trong quan hệ giữa chính quyền và truyền thông.

Suốt nhiều thập kỷ, báo chí phương Tây tự xem mình là “quyền lực thứ tư”, người giám sát quyền lực. Vai trò đó từng rất cần thiết. Nhưng trong kỷ nguyên mạng xã hội, thuật toán và phân cực chính trị, không ít cơ quan truyền thông đã rời xa sứ mệnh ấy. Họ không còn “đi tìm sự thật”, mà “đi tìm lập trường”; không còn đặt câu hỏi để hiểu, mà đặt câu hỏi để kết luận thay cho người trả lời.

Trong bối cảnh đó, người phát ngôn không thể chỉ là “người trả lời câu hỏi” nữa. Họ phải trở thành người định hình lại khung sự thật. Karoline Leavitt đã làm đúng vai trò ấy: cô không phòng thủ, cô dẫn dắt; không xin lỗi vì những tiền đề sai, cô bác bỏ chúng.

Sự đảo chiều này cho thấy một thực tế: quyền lực diễn ngôn đang rời khỏi truyền thông để quay lại với người phát ngôn. Không phải vì chính quyền mạnh hơn, mà vì báo chí đã tự làm suy yếu mình khi đánh đổi chuẩn mực nghề nghiệp lấy cảm xúc, sự trung lập lấy ý thức hệ, và sự thật lấy lượt xem.

Công chúng ngày nay không còn tin vào những câu hỏi được “dàn dựng”. Họ tin vào những tiếng nói nói thẳng, nói rõ, và dám chịu trách nhiệm. Karoline Leavitt trở thành biểu tượng của thế hệ phát ngôn viên mới: trẻ, thông minh, và hiểu rằng truyền thông không còn là “trọng tài”, mà là một chủ thể cũng phải bị giám sát.

Từ hiện tượng này, có thể phỏng đoán tương lai của truyền thông sẽ phân hóa mạnh mẽ. Một phía tiếp tục trượt dài trong “bong bóng lập trường”, ngày càng xa rời công chúng. Phía còn lại, ít ồn ào hơn, sẽ buộc phải quay về với cốt lõi: trung thực, khiêm nhường trước sự thật, và tôn trọng trí tuệ người đọc.

Quan trọng hơn, hiện tượng Karoline Leavitt đặt ra một gợi ý cho Việt Nam.

Chúng ta đang có những người phát ngôn rất thận trọng, rất chuẩn mực, nhưng đôi khi quá bị động. Nhiều thông điệp dừng lại ở mức “quan ngại sâu sắc”, “theo dõi sát sao”, “kêu gọi các bên kiềm chế”, những cụm từ an toàn nhưng không còn đủ sức nặng trong một thế giới truyền thông tốc độ cao và cạnh tranh khốc liệt về diễn ngôn.

Trong kỷ nguyên mới, Việt Nam không chỉ cần phát ngôn đúng, mà cần phát ngôn chủ động: chủ động đặt khung câu chuyện, chủ động dẫn dắt dư luận quốc tế, chủ động bảo vệ lợi ích quốc gia bằng ngôn ngữ hiện đại, sắc sảo và thuyết phục.

Karoline Leavitt cho thấy: một người phát ngôn giỏi không phải là người “trả lời khéo”, mà là người khiến thế giới phải trả lời theo khung sự thật của mình.

Truyền thông sẽ đi về đâu?

Câu trả lời không chỉ nằm ở các tòa soạn, mà nằm ở những người phát ngôn đủ trí tuệ và bản lĩnh để dẫn dắt sự thật.

Và đã đến lúc Việt Nam bước vào cuộc chơi ấy, không chỉ với sự thận trọng, mà với sự tự tin và chủ động của một quốc gia đang vươn lên.